24-07-2025
Barclays PLC to brytyjski, międzynarodowy bank uniwersalny z siedzibą w Londynie, działający od końca XVII wieku. Jako jedna z największych instytucji finansowych w Europie, Barclays pełni ważną rolę zarówno w sektorze detalicznym, jak i inwestycyjnym. Od lat buduje swoją pozycję jako gracz globalny, oferując usługi bankowe, inwestycyjne, zarządzanie majątkiem i ubezpieczenia.
Zaangażowanie Barclays w finansowanie izraelskiego rządu i przemysłu zbrojeniowego wywołało w ostatnich latach poważne protesty i kontrowersje. Bank pełni funkcję tzw. primary dealer, czyli pośrednika w emisji obligacji rządowych Izraela, uczestnicząc w aukcjach i dystrybucji papierów dłużnych, które umożliwiają państwu izraelskiemu pozyskiwanie kapitału na rynkach międzynarodowych. Mimo nacisków ze strony organizacji prodemokratycznych i pro-palestyńskich, Barclays w 2024 roku zdecydował się kontynuować tę działalność, choć przez chwilę rozważał jej zakończenie.
Według danych ujawnionych przez organizacje takie jak Palestine Solidarity Campaign, War on Want i Campaign Against Arms Trade, Barclays posiada około 2 miliardy funtów w akcjach dziewięciu firm produkujących broń, w tym izraelskiego Elbit Systems oraz międzynarodowych gigantów jak Raytheon, BAE Systems i General Dynamics. Oprócz tego bank udzielał tym firmom kredytów i świadczył usługi underwritingowe o łącznej wartości 6,1 miliarda funtów.
Barclays broni się, twierdząc, że inwestycje w akcje są dokonywane w imieniu klientów, a nie ze środków własnych banku. Tłumaczy też, że jego działalność jest zgodna z przepisami i wewnętrznymi zasadami etycznymi, w tym z zakazem finansowania firm produkujących broń zakazaną, taką jak bomby kasetowe. Niemniej jednak, dane ujawnione przez aktywistów wskazują, że bank zwiększył swoje zaangażowanie finansowe w sektor zbrojeniowy o ponad 50% w porównaniu z rokiem 2021.
Zaangażowanie Barclays w finansowanie Izraela i powiązanego przemysłu zbrojeniowego jest istotne z kilku powodów. Po pierwsze, umożliwia Izraelowi dostęp do międzynarodowych rynków kapitałowych oraz technologii i środków wykorzystywanych w operacjach wojskowych, których legalność i proporcjonalność są przedmiotem międzynarodowych śledztw i krytyki ze strony organizacji praw człowieka. W tym kontekście Barclays nie jest jedynie instytucją finansową, lecz uczestnikiem globalnego systemu, który pozwala na kontynuowanie zbrodni wojennych.
Nie jest to jedyna kontrowersja wokół banku - poza manipulacjami stawką LIBOR, praniem brudnych pieniędzy, finansowaniem projektów naftowych i gazowych w Arktyce, niszczeniem środowiska i bliskimi relacjami banku z reżimami autorytarnymi, Barclays był przez wiele lat jednym z głównych symboli międzynarodowego wsparcia finansowego dla apartheidu w Republice Południowej Afryki. Już od lat 70. bank był krytykowany za swoją obecność w RPA i finansowanie działalności gospodarczej w kraju, gdzie obowiązywał system segregacji rasowej. Barclays kontrolował wówczas największy bank komercyjny w Republice – Barclays Bank DCO – co wiązało się z pośrednim wspieraniem reżimu apartheidu poprzez udzielanie kredytów rządowi i przedsiębiorstwom współpracującym z systemem.